JULITA

Para Josín, Chiti, Mari Carmen e Fernando. Para que sexan leves estes días.

Hoxe vai frío. Almorzamos cedo e saímos cara a súa casa. Corremos por caleyes de canto e terra, con pozas case de xeo. Chegamos á porta e petamos. Ela abre o puxigo. Cando nos ve, vírase e berra: "Josín, los tus primos". Escóitase unha voz desde o piso de arriba mentres apreta con calor os nosos corpos do inverno. Entramos na cociña. Alí, sobre unha cadeira, coma unha pequena deusa sobre a peana, agarda Mari Carmen, a nosa prima, cos cabelos longos a medio peitear. Bicámola e quedamos alí, o meu irmán e mais eu, mirando como Julita, a súa nai, remata por estirarlle con forza estes rizos ariscos. Na bilbaina quece o chiculate do almorzo e agarda o ferro para planchar a roupa. O vapor empaña a escea cando baixa Josín e almorzan todos xuntos. Julita permanece de pe, domeñando o cabelo rebelde de Mari Carmen. Vexo a Julita agora perfectamente. Mentres os primos mollan o pan con manteiga e o fume do chiculate borra algo os seus rostros, a faciana de Julita, clara e nidia, amosa unha risa ampla, de felicidade absoluta. Agora miro para ela. Julita estase a rir. Julita estase a rir. Para sempre.

HORRORCOPA DE FÚMBOL

Hoxe comeza a matraca futboleira e patriótica. Eu, que amo o fútbol desde que me puxen de pe, detesto todo o que rodea ese mundo. Eu disfruto cos partidos, co espectáculo. Pero non aturo ese verbeneo (do que vive medio país) que se monta ao seu redor. Ver xogar ben ao balompé é unha das delicias deste mundo, pero escoitar a calquera protagonista desas fazañas (agás Cruyff, por descontado) mete medo. Se a iso se engaden, durante os días das eurocopas ou copas do mundo, as especies patrióticas, o vómito xa é seguro. Por iso eu sempre prefiro unha champion league (entre clubes, por moitos cartos que teñan: a min eso da forza das colores xa me pasou) ou un atlético madrid-sevilla ou un inter-roma ou, por suposto, un manchester-liverpool antes que calquera deses simulacros bélicos en que converten ás veces os campionatos inter-nacionais.

Falta un mes para que comecen os partidos: un mes de horror que prometo non visitar. Pero vai ser difícil ler un xornal sen ter polo medio o calibre da mexada do Torres, os milímetros de fisura muscular na cara interna do músculo de Puyol, ou os problemas sicosomáticos ou cos mocos de Casillas.

Na fotografía a famosa dianteira do Santa María F.C., Elvira C.C., nun dos seus caneos máis coñecidos. Fotografía do seu pai, O'Cesarín.

DE BURROS E PAVOS

Un dos servidumes da vida académica é aturar. Ía poñer un complemento directo, pero mellor deixalo así. Aturar, así sen máis. Xa falei aquí do ghichiño que se empeña en desmentir as súas bondades no estrado co seu estrume nas distancias curtas. Entre os creadores esa especie abunda, así como entre as xentes que se dedican a disciplinas de escasa entidade que, por suposto, non mencionarei. Eses charráns (esa espléndida palabra que miña nai usa con especial pericia) venden fume extraido do fume; adoptan, por non seren descubertos, unha pose entre divine e displicente; soltan, con sentencias fabricadas co tempo e afiadas polo costume, unha panoplia de lugares comúns con ínfulas sacramentais. Padecen, aínda hoxe, cando certas verdades xa racanean, de soberbia petulancia, coa práctica dun esnobismo de todo a cen consistente en iren celebrando toda cousa bizarra que todo quisque, salvo el , ignora. Teño que confesar que había tempo que non vía exemplares desta caste, pero onte topei cun par deles que competían sobre cal dos dous dicía a pedantería máis insólita. Por un momento, crin ver miles de ollos entrelazados nunha única cola dun par de pavos ben reais.

O AVE

Unha das cousas máis sorprendentes de toda a viaxe foi a puntualidade exquisita de avións e trens. Pero ademáis a eficacia e eficiencia de todos os servizos. Eu, de natural susceptible, vexo e considero o grande salto deste país á modernidade nestes aspectos concretos: unhas estacións (mesmo as de metro de Madrid, exemplares) e uns aeroportos (a T4 é unha marabilla) limpísimos, unhas interconexións admirables, un sistema de recollida de billetes impecable e sinxelo (para os afeitos ás tecnoloxías, claro está, que vexo aumentan), uns vagóns de tren cuidados e con todo tipo de comodidades. Cando hai algo que merece a pena eloxiar convén facelo, pero dá tristeza e ata indignación pensar no tempo que aínda temos que agardar para irmos de Vigo a Coruña ou a Ourense nestas magníficas e envexables condicións.

GLORIOSA CÓRDOBA

As sesións do coloquio deixaban pouco tempo para a libación de fino. Pero aínda tivemos tempo de visitar El Pisto (boqueróns, huevas), El Rubio (berenxenas con mel, salmorejo ou flamenquíns) ou o Bandolero, unha antiga residencia dos Condes de Cabra, agora restaurante, onde visitamos unha pequena sacristía (con bocois de Moriles) con ese fantástico detalle da fotografía que acompaño. O menos que podo dicir é glorioso.

MEZQUITA

A Mezquita de Córdoba é o edificio máis marabilloso de toda Europa. Dixen.

CÓRDOBA

Para Pedro, Candi, Nacho, Ana, Javier, Elena, Inma, Begoña, Paco, Juan, Ángel, Josema, Valentín et al., cunha aperta ben forte desde Vigo.

O mércores pasado viaxei ata Córdoba a un coloquio sobre poesía da segunda mitade do século XVII e primeira do XVIII. Para que non me digan que ando de troula todo o día. Serviu a viaxe para coñecermos por primeira vez as vantaxes e comodidades do espléndido AVE que recorre La Mancha, dun verde brilante por mor da chuvia, e a serra bética, ata chegarmos ás beiras do Guadalquivir. Entramos cunha calor abafante, pero pouco a pouco foi tornando o tempo cara un outono insólito os últimos días.

Era tempo de certames florais nos patios da xudeiría cordobesa. O primor, a limpeza e o extraordinario mimo con que preparan todo dan envexa e producen no visitante a sensación exacta da beleza. As paredes recén pintadas, as reixas ateigadas de xeranios de todas as cores, o rumor de guitarras e o horizonte de ruelas estreitas con son lonxano de paxaros parecía de narración entre exótica e típica. A pesar da intensidade, nalgúns lugares e nalgún momento, do turismo, os paseos por aquela cidade son sempre inesquecibles, dunha poesía e dunha fermosura fóra do común. Teño que recoñecer que son un namorado de Andalucía, pero de Córdoba ou de Sevilla, dúas cidades moi parecidas, son case devoto. Se, ademáis, semella como recén construido, cun cuidado especial para o urbanismo, o espectáculo é grandioso. Faltou o paseo en carruaxe, pero un ganchete baixo o paraugas (chovía que nin diola) coa torre iluminada da mezquita ao lonxe non se esquece na vida.

CASCO VELLO VELLO

O Casco vello de Vigo é un lugar infame. Por riba, continúan exercendo, nuns bares de detritus, as prostitutas co mesmo xeito noxento de hai miles de anos. Na escaleira que baixa a Elduayen, un feixe de drogadictos e alcohólicos ocupa chanzos e o tempo entre voces destempladas, liortas e un paisaxe de litronas e plásticos estrados pola rúa. De cando en vez saen berrando en dirección incerta sen facerenlle caso ao semáforo que está cabo deles. Máis abaixo, por entre as ruelas, as casas están derruidas e alí malviven e malmorren non sei cantas persoas sen oficio nen beneficio. Un pequeno mercado de obxectos roubados (nin siquera: mesmo venden peines sen dentes) na pequena costa de san Vicente completa un esceario marxinal, de seres condeados á miseria máis absoluta. Todo esto desde hai anos (a min dame a impresión que medra), sen que poidamos ver saída a tal situación.

Pois ben. Chega unha cámara e un micrófono e rexistra esa vida que todo vigués pode contemplar todos os días e as nosas autoridades ven dañada a nosa imaxe, perxudicada a nosa maravillosa vida de candidatos a albergar estudantes hormonados. O escándalo é escoitarmos a faragulla que nos goberna (e eses comerciantes que nunca teñen bastante) botarlle a culpa aos ángulos de visión: para a xente demasiado afeita a travelings elegantes que se deslizan por un paseo na mellor praia do mundo, algúns picados sobre o rostro cetrino dun tipo que se está despedindo entre grafittis e muros afumicados poden resultar demasiado nocivos.

Calen dunha vez e fagan algo. Que para iso lles pagamos.

2 DE MAIO

A noite de Mieres é a noite da nosa mocidade. Contadas todas as noites alí pasadas quizáis non cheguen a vinte. Pero forman parte da miña educación sentimental por riba de moitas outras. Nelas co meu irmán César e co meu curmán Josín construimos inesgotables paraísos de diálogos infinitos entre afirmacións rotundas de caducidade ilimitada e discusións acaloradas cara ningures. Todo era un frenesí de verbas infundadas, nun esceario de escuridade e progresiva soidade, que só o camareiro do Eros (escai, madeira e videos porno ás doce da mañán para todos os públicos: lembran aquel tempo, finais dos oitenta?) paliaba coa enésima copa, case sen gracia. O Buraka, xa máis tarde, ou Il Gattopardo, xa na lontananza esquecida (un dos primeiros pubs de adorno hippy e estética modernísima de primeiros dos 70: con Chus Quirós de deseñador cando non existía aínda esta palabra), eran o taboado de parlaeres sen conto, de confesións a todo gas, de observacións obviamente disparatadas.

Volvín o venres pola noite a este último: por alí andaban varias xeneracións. Insólitamente xuntas: un home cun caxato, duns case oitenta anos, parellas de sesenta, solitarios de cincuenta, amigas de corenta, dobres parellas de trinta e algo, mozos sen lamber de vinte. Alí estaban: coma sempre. Tratando, ata o final da noite. Falando sen parar ata o final desta vida.

REQUEXU REVISITED

Tras un merecido descanso, nova xornada familiar. Xantamos na cas de Tere, pero ceamos con Daniel e Marilena en Casa Flora na mítica praza de Requexu. Esta praza, de fondo sabor popular con bares de lembranza histórica (Fulgencio, Rinconín, Valles Mineros), é o espazo preferido para todas as clases sociais de Mieres (ou sexa para proletarios e para clases medias algo favorecidas pola fortuna e polo inmenso esforzo) para a folixa. Non sabería eu destacar algo da súa memoria. Se as tardes neboentas de verán, se as mañáns de finais de inverno na solana do mesón del corderu, se os brazos de bruce springsteen do camareiro do Fulgencio, ou o cheiro a oricios, a pipes salaes, ou a sidra escanciada que invade todo o lugar. Non sei que ten, pero acepto punto por punto o que escribe o poeta José Hierro sobre esta praza e que figura nesa placa que adorna este post de homenaxe.

1 DE MAIO

Viaxe ata Asturies. A mañán enteira para saírmos de Galicia, pararmos en Requejo en casa Angelita xa en Zamora, e chegarmos á hora xusta dunha fabada titánica coa familia case ao completo. Tardamos en xantar case tres horas, por molicie do restaurante e por elocuencia imparable dos familiares entusiasmados de vérmonos xuntos. Continuamos a festa (tranquila, pero emotiva) polas terrazas de Mieres, ateigadas a pesar dos tambores de recesión máis nidios, xaora, naquelas terras, feramente atravesadas por crises permanentes. E rematamos na Sidrería Alonso con Jose e Chiti, cunhas botellas de sidra para loitarmos contra o cutu incipiente da noite. Non sei contar as horas en pe, os minutos de charreo, os segundos de olladas vidrosas que pasamos, pero foi un deses primeiros de maio que nunca se esquecen.

MAÑÁN EN FONSECA

Estou na sala de investigadores da Biblioteca Xeral de Santiago, no Pazo de Fonseca. Desde a fiestra míranse as arbres da Alameda e o perfil neboento do Pedroso. A sala é pequena: estamos dúas persoas e maila bibliotecaria. Hai obras no edificio de Correos e os martelos confúndense co bater da chuvia. O ceo ten esa negrura de treboada e a luz íntima da mesa protexe esta escrita. Agardo polos libros que pedín e penso, coa ollada posta nos lombos de coiro que agochan desafiantes as letras poucas veces lidas, noutro tempo, con estas mesmas pedras, pero sen esta morna lembranza.

VENEZIA È UN PESCE

Rematei de ler o libro de Tiziano Scarpa. Lese en moi pouco tempo. Dá pena rematalo. Penso despois de lelo que o autor esforzouse o xusto, o imprescindible. Disque é poeta, pero semella de versos curtos, de escaso alento. Intenso e enxeñoso, pero pedía máis esa intromisión en Venezia. Ao final, ademáis desvela de forma xenerosa unha bibliografía reducida sobre a cidade da lagoa e logo dá a impresión de que nada das suxerentes imaxes que se apoderan do lector é imaxinación súa senón da máxica composición da serenísima. Verei de lelo de novo cos cheiros das canles, coa escuridade dos fondamente onde as parellas saúdan aos veciños mentres fan o amor de pe sobre o brocal do pozo, coa humidade que rube polas paredes ata os tellados e outorgan fasquía de barco aos edificios, co tacto do peixe en Rialto de boa mañán, antes de que os vaporetti removan a lámina verdosa do Canal Grande. Mentres tanto deixádeme que adique este fragmento a Besbelliña.

Massa e Pindolo , también llamado lippa, es una
especie de beisbol o críquet que se juega en las plazoletas. En lugar de pelota,
se usa un cilindro de madera con forma de lápiz afilado por ambos extremos; tras
recibir un golpe certero de la maza en uno de sus dos extremos cónicos, la tala
salía despedida a un metro del suelo, y en esa breve fracción de tiempo,
mientras giraba en el aire, había que volver a darle por segunda vez para
lanzarla lo más lejos posible.

PREMIOS LARANXA

Repartiron a semán pasada as estudantes (algún estudante tamén había, pero son tan poucos que son invisibles) os premios laranxa e limón entre o profesorado. Sei dalgún limonado que ficou na casa e mesmo pediu unha baixa. Ou eso din. Pero sei que os laranxas foron para xente que eu estimo. E moito. Para Carmen. Para Luis. Para Anxo (si, Anxo, cómo non: dentro do sagrado). Eu quedei segundo: unha variña máxica foi o meu premio.

Pode resultar todo demasiado infantil, demasiado pueril. Pode. Pero alí Anxo e Carmen (eles mesmo con fitas e coroas: os máis republicanos da contorna) e máis eu, pola tarde nunha cafetería chea de estudantes algo bébedos, con Leo o de Matamá de cantante glorioso e con Abraham que cantaba unhas barbaridades con gracia e talento, eramos coma nenos. Coas nosas variñas máxicas. Felices e contentos. Que nos quiten lo bailao. Arrecarallo.

Foto de J. Albertos.

PRACER NA PRAIA

A praia estaba case baleira. Apenas parellas ou pequenas familias con algún paravento ousaron aproveitar o tempo non moi quente de hoxe. As ganas de area e mar puideran máis cá propio temperatura do día. Metémoslle o dente a uns bocadiños de tortilla francesa con pirixel, mentres contemplabamos ao lonxe o perfil das illas Cíes, coas ondas en primeiro termo levantadas con escuma e música.

Non hai pracer semellante.